Deepfake βίντεο και παγίδες ΑΙ: Oι τρόποι για να προστατευθούν οι πολίτες- Ειδικός εξηγεί στον FLASH

Από την αδιανόητη περίπτωση του οικονομικού διευθυντή εταιρείας στο Χονγκ Κονγκ που πείστηκε μέσω deepfake βίντεο το 2024 να μεταφέρει περίπου 25 εκατομμύρια δολάρια σε απατεώνες, μέχρι τα παραποιημένα βίντεο διασημοτήτων που διαφημίζουν «θαυματουργά» φαρμακευτικά σκευάσματα, αλλά και τις ηχητικές κλήσεις -δήθεν- από παιδιά ηλικιωμένων που έχουν χτυπήσει και χρειάζονται επειγόντως χρήματα για να χειρουργηθούν, ο παρονομαστής είναι πάντα κοινός. Η λανθασμένη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, από χέρια επιτήδειων.

Κοινός όμως είναι και ο στόχος. Οι τραπεζικοί λογαριασμοί των θυμάτων. Ενίοτε και η παγίδευση νέων χρηστών του διαδικτύου ώστε να οδηγηθούν στα δίχτυα της παιδικής πορνογραφίας. Και το ερώτημα είναι πώς μπορεί να προστατευθεί ένας απλός πολίτης. Στο δεύτερο μέρος της έρευνας του FLASH, ο κ. Βασίλης Ζωγράφος, υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής και Επιστήμης Δεδομένων, μας παρουσιάζει με κάθε λεπτομέρεια όλα εκείνα τα μέτρα που μπορούμε να λάβουμε για ν’ αποφεύγουμε τις κακοτοπιές.

Υπάρχουν θεμελιώδεις άξονες προστασίας των απλών χρηστών, μας λέει, ξεκινώντας από την υιοθέτηση της αρχής της ψηφιακής επαλήθευσης…

«Η επιβεβαίωση της ταυτότητας κάθε συνομιλητή μέσω ανεξάρτητου διαύλου επικοινωνίας αποτελεί την αποτελεσματικότερη άμυνα έναντι επιθέσεων πλαστοπροσωπίας. Η φωνή, η εικόνα ή ο αριθμός τηλεφώνου δεν συνιστούν πλέον αξιόπιστα στοιχεία ταυτοποίησης. Ο πάροχος έχει την υποχρέωση να παρέχει ασφαλείς υπηρεσίες και να απαγορεύει τη χρήση των ψηφιακών μέσων του από έκνομους παράγοντες.»

Κι αυτό δεν είναι παρά μόνον η σταγόνα στον ωκεανό μιας ιστορίας που απαιτεί δραστικά μέτρα σε βαθμό τέτοιο που να προλαβαίνουν τα υποψήφια θύματα, τα σενάρια που σκαρφίζονται οι αδίστακτοι δράστες. Μια αλυσίδα μεταξύ χρηστών του διαδικτύου, παρόχων και πολιτείας, είναι αυτή που θα μπορέσει να δημιουργήσει επιτέλους το ανάχωμα στις παράνομες, αδηφάγες ορέξεις των απατεώνων. Λιγότερη έκθεση προσωπικών πληροφοριών, ισχυροί μηχανισμοί ταυτοποίησης, αναφορά περιστατικών, κριτική σκέψη και πολλά άλλα, αποτελούν το δίχτυ ασφαλείας μας, τονίζει και μας εξηγεί αναλυτικά ο κύριος Ζωγράφος…

Περιορισμός της δημόσιας έκθεσης προσωπικών πληροφοριών

Η δημοσιοποίηση στοιχείων που αφορούν την οικογενειακή ζωή, την επαγγελματική δραστηριότητα, τις μετακινήσεις ή τις οικονομικές συνήθειες δημιουργεί πολύτιμο πληροφοριακό υλικό για την ανάπτυξη στοχευμένων επιθέσεων κοινωνικής μηχανικής.

Ενεργοποίηση ισχυρών μηχανισμών ταυτοποίησης

Η αξιοποίηση πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης, ισχυρών διαπιστευτηρίων και ασφαλών εφαρμογών διαχείρισης κωδικών περιορίζει σημαντικά την πιθανότητα μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε προσωπικούς λογαριασμούς. Χρήση ιδίων δεδομένων παροχής διαδικτύου.

Συστηματική ενημέρωση ψηφιακών συσκευών

Η διατήρηση ενημερωμένων λειτουργικών συστημάτων και εφαρμογών μειώνει ουσιαστικά την επιφάνεια επίθεσης έναντι γνωστών τεχνικών ευπαθειών.

Καλλιέργεια ψηφιακής κριτικής σκέψης

Η αξιολόγηση της αξιοπιστίας πληροφοριών, η αποφυγή βεβιασμένων ενεργειών υπό συναισθηματική πίεση και η διασταύρωση κάθε ασυνήθιστου αιτήματος αποτελούν βασικούς μηχανισμούς αυτοπροστασίας.

Άμεση αναφορά περιστατικών ψηφιακής εξαπάτησης

Η έγκαιρη γνωστοποίηση περιστατικών στις αρμόδιες αρχές συμβάλλει στην ταχεία αναγνώριση οργανωμένων εκστρατειών εξαπάτησης και στην προστασία του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.

Συνεχής ενημέρωση για νέες μορφές απειλών

Η ταχύτητα εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης και των τεχνικών κοινωνικής μηχανικής καθιστά αναγκαία τη διαρκή ενημέρωση σχετικά με νέες μεθόδους εξαπάτησης και νέες τεχνολογικές δυνατότητες.

Άσκηση του δικαιώματος ενημέρωσης για τη χρήση προσωπικών δεδομένων

Η διαφάνεια ως προς τη συλλογή, επεξεργασία, αποθήκευση και διαβίβαση προσωπικών δεδομένων αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Η γνώση του τρόπου διαχείρισης των προσωπικών πληροφοριών ενισχύει ουσιαστικά την προστασία έναντι δευτερογενούς εκμετάλλευσής τους.

Απαίτηση ασφαλών ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών

Η παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών οφείλει να συνοδεύεται από ισχυρή κρυπτογράφηση, ασφαλείς διαδικασίες ταυτοποίησης, προστασία προσωπικών δεδομένων και συνεχή αξιολόγηση κινδύνων. Η κυβερνοασφάλεια συνιστά θεμελιώδες χαρακτηριστικό κάθε σύγχρονης δημόσιας υπηρεσίας.

Απαίτηση επίσημων μηχανισμών επαλήθευσης κρατικών επικοινωνιών

Η δυνατότητα επιβεβαίωσης της αυθεντικότητας τηλεφωνικών κλήσεων, ηλεκτρονικών μηνυμάτων και διαδικτυακών επικοινωνιών από δημόσιες αρχές ενισχύει σημαντικά το επίπεδο εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολίτη.

Απαίτηση άμεσης ενημέρωσης σε περίπτωση περιστατικών ασφαλείας

Η γνωστοποίηση περιστατικών διαρροής δεδομένων, κυβερνοεπιθέσεων ή επιθέσεων πλαστοπροσωπίας με πιθανές επιπτώσεις στους πολίτες αποτελεί βασική προϋπόθεση αποτελεσματικής διαχείρισης κινδύνου και περιορισμού των συνεπειών.

Απαίτηση θεσμικής λογοδοσίας για παραλείψεις κυβερνοασφάλειας

Η ύπαρξη σαφών μηχανισμών λογοδοσίας και ανεξάρτητου ελέγχου για περιστατικά που οφείλονται σε ανεπαρκή μέτρα ασφάλειας ενισχύει την εμπιστοσύνη στους δημόσιους θεσμούς και λειτουργεί ως κίνητρο συνεχούς βελτίωσης.

Απαίτηση καθολικής εκπαίδευσης στην ψηφιακή ασφάλεια

Η εισαγωγή οργανωμένων προγραμμάτων ψηφιακής παιδείας στα σχολεία, στη δημόσια διοίκηση και στις δράσεις δια βίου μάθησης αποτελεί επένδυση στην κοινωνική ανθεκτικότητα και στη μείωση του ψηφιακού κινδύνου.

Απαίτηση εθνικού μηχανισμού άμεσης προειδοποίησης

Η ανάπτυξη συστήματος έγκαιρης ενημέρωσης για νέες εκστρατείες ηλεκτρονικής εξαπάτησης, μαζικές επιθέσεις κοινωνικής μηχανικής και νέες τεχνικές πλαστοπροσωπίας επιτρέπει την ταχεία προσαρμογή της κοινωνίας στις εξελισσόμενες απειλές.

Ενίσχυση της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολίτη

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των σύγχρονων υβριδικών απειλών δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του κράτους και του πολίτη. Προϋποθέτει μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης, που το κράτος διασφαλίζει διαφανείς και αξιόπιστες ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ οι πολίτες λειτουργούν με αυξημένη ψηφιακή εγρήγορση και τεκμηριωμένη επαλήθευση κάθε κρίσιμης επικοινωνίας. Η κυβερνοανθεκτικότητα αναδεικνύεται έτσι σε συλλογικό δημόσιο αγαθό, θεμελιώνοντας στη συνεργασία, στη λογοδοσία και στη συνεχή προσαρμογή απέναντι στις διαρκώς εξελισσόμενες μορφές ψηφιακής απειλής.

Στο διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον των υβριδικών απειλών, το συγκριτικό πλεονέκτημα δεν θα καθοριστεί αποκλειστικά από την ισχύ των τεχνολογικών υποδομών, αλλά από την ικανότητα μιας χώρας να οικοδομήσει θεσμούς υψηλής αξιοπιστίας, διαδικασίες τεκμηριωμένης εμπιστοσύνης και πολίτες με αυξημένη ψηφιακή συνείδηση. Η συλλογική ανθεκτικότητα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διαφύλαξη της εθνικής κυριαρχίας, της δημοκρατικής λειτουργίας και της ασφάλειας της κοινωνίας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, καταλήγει ο υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής και Επιστήμης Δεδομένων.